Algemene voorwaarden in Nederland

Man en vrouw overlijden kort na elkaar tijdens huwelijksreis. Vermogen gaat naar ouders langstlevende!
mei 18, 2020
Algemene voorwaarden in internationale overeenkomsten
augustus 28, 2020
Bekijk alles

Algemene voorwaarden in Nederland

Algemene voorwaarden spelen in de dagelijkse praktijk een grote rol. Bij bijna iedere overeenkomst, zowel online als fysiek, maar ook bij Business to Business (B2B) en Business to Consumer (B2C), worden van één of meer zijden algemene voorwaarden van toepassing verklaard. Deze spelen vooral een rol indien er iets misgaat. Dan rijst de vraag óf de algemene voorwaarden wel van toepassing zijn en als dit al zo is, of een beding uit deze voorwaarden vernietigd kan worden.

Toepasselijkheid algemene voorwaarden
Algemene voorwaarden zijn alle bepalingen in een overeenkomst die niet de kern van de overeenkomst vormen, zoals bijvoorbeeld prijs en hoeveelheid, én bovendien zijn opgesteld om in meerdere overeenkomsten te worden opgenomen. Of een bepaling gekwalificeerd kan worden als algemene voorwaarde, wordt objectief bepaald. Partijen kunnen dus niet zelf stellen dat een bepaald beding tot de kern van de overeenkomst behoort als duidelijk blijkt dat het beding een standaardbeding is dat bedoeld is om in meerdere overeenkomsten te worden opgenomen. De wet neemt gebondenheid aan de algemene voorwaarden eenvoudig aan. Deze zijn van toepassing indien ze voor of uiterlijk tijdens het sluiten van de overeenkomst hiervan onderdeel zijn geworden. Gebondenheid bestaat zelfs als de wederpartij de algemene voorwaarden niet gelezen heeft en geheel onbekend is met de inhoud. Als tegenwicht tegen deze snelle gebondenheid biedt de wetgever de mogelijkheid om een beding in de algemene voorwaarden te vernietigen.

Vernietigbaarheid algemene voorwaarden
Een beding in de algemene voorwaarden kan vernietigd worden als de gebruiker van de algemene voorwaarden geen redelijke mogelijkheid aan zijn wederpartij heeft geboden om kennis te nemen van de algemene voorwaarden, of als een beding onredelijk bezwarend is. Deze vernietigingsmogelijkheden gelden niet zonder meer in een B2B verhouding. Zij gelden wel in een B2C verhouding.

Terhandstelling
De algemene voorwaarden moeten op correcte wijze aan de wederpartij ter hand worden gesteld. Dit betekent in principe dat de algemene voorwaarden daadwerkelijk aan de wederpartij gegeven moeten worden. Dit is anders indien dit daadwerkelijk geven van de algemene voorwaarden niet in redelijkheid verwacht kan worden. In dat geval is het voldoende om de wederpartij te laten weten dat de algemene voorwaarden op het kantoor van de gebruiker ter inzage liggen dan wel bij de Kamer van Koophandel of bij de griffie van een gerecht gedeponeerd zijn en op verzoek zullen worden toegezonden. Deze optie staat open indien de algemene voorwaarden zeer omvangrijk zijn of bij grootschalige transacties, zoals bijvoorbeeld de koop van een treinkaartje. Ook aan dienstverleners worden er extra opties geboden voor een correcte terhandstelling.

De wetgever heeft bovendien aandacht besteed aan het online contracteren. Voor internettransacties geldt dat de algemene voorwaarden ter beschikking gesteld moeten worden op een zodanige wijze dat de wederpartij deze kan opslaan en voor haar toegankelijk zijn ten behoeve van latere kennisneming. Indien dit niet mogelijk zou zijn, wordt nog de mogelijkheid geboden om de wederpartij voor totstandkoming van de overeenkomst duidelijk te maken dat de algemene voorwaarden elektronisch raadpleegbaar zijn en zij op verzoek zullen worden toegezonden.

In de praktijk betekent dit dat het meesturen van de algemene voorwaarden als pdf in een e-mail voldoende is. Het verwijzen naar de algemene voorwaarden middels een hyperlink kan voldoende zijn, mits men dan direct bij de juiste algemene voorwaarden terechtkomt en deze voorwaarden gedownload kunnen worden. Het is namelijk niet de bedoeling dat de wederpartij zelf op een website naar de algemene voorwaarden moet zoeken. Op deze manier wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de niet-digitale werkwijze, aangezien een papieren versie ook altijd opnieuw raadpleegbaar is.

Onredelijk bezwarend
Een beding is onredelijk bezwarend als het op enigerlei wijze benadelend is voor de wederpartij en deze benadeling door een rechter als onredelijk wordt gekwalificeerd. Voor B2C relaties geeft de wet een grijze en een zwarte lijst. Bepalingen op de grijze lijst worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn, terwijl bepalingen op de zwarte lijst per definitie onredelijk bezwarend zijn. Voor kleinere ondernemingen geldt dat deze lijsten een soort reflexwerking hebben, om de kleinere ondernemingen op deze manier enigszins tegen de grotere ondernemingen in bescherming te nemen. Deze bedingen gelden dan niet rechtstreeks voor kleinere ondernemingen, maar het feit dat een beding voorkomt op een van beide lijsten legt groot gewicht in de schaal bij de invulling van de redelijkheid en billijkheid. Indien twee grote ondernemingen met elkaar een overeenkomst sluiten geldt de reflexwerking van de grijze en zwarte lijst niet. Dergelijke ondernemingen kunnen met elkaar afspreken wat ze willen. Of een beding in de algemene voorwaarden onredelijk is, zal dan beoordeeld worden aan de hand van de redelijkheid en billijkheid.

Battle of forms
Een andere situatie waarin regelmatig problemen ontstaan, is die waarin beide partijen naar hun algemene voorwaarden verwijzen en deze van toepassing verklaren. De wet stelt dat in zo’n geval geen werking toekomt aan de set algemene voorwaarden waarna als tweede is verwezen, tenzij bij deze tweede verwijzing de toepasselijkheid van de eerste algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen (first shot regel). Een eerste verwijzing kan gedaan worden vóórdat er een aanbod wordt gedaan. Zo kan bij de uitnodiging tot het doen van een aanbod reeds naar de algemene voorwaarden verwezen worden, wat dan geldt als een eerste verwijzing.

Voor de uitzondering op de first shot regel wordt in de praktijk vaak gebruik gemaakt van een standaardzinnetje dat stelt dat de eigen algemene voorwaarden van toepassing zijn en dat de algemene voorwaarden van de ander uitdrukkelijk van de hand worden gewezen. De rechtspraak heeft uitgemaakt dat deze standaardtekst helaas onvoldoende is om de voorwaarden van de ander ook daadwerkelijk uitdrukkelijk van de hand te wijzen. Uitdrukkelijk van de hand wijzen kan gedaan worden door te stellen dat andere algemene voorwaarden worden afgewezen en welke dit zijn. Een standaardtekst zal dus zelden voldoende uitdrukkelijk zijn. Een afwijzing zal uitdrukkelijk zijn indien men expliciet de algemene voorwaarden van die wederpartij benoemt.

Conclusie
Het is niet alleen belangrijk om correcte en goed geformuleerde algemene voorwaarden op te stellen, maar het is bovendien van belang dat deze op tijd en correct ter hand worden gesteld. Daarbij is het van belang dat eventuele algemene voorwaarden van de wederpartij uitdrukkelijk van de hand worden gewezen. Alleen als daaraan is voldaan, kan men zich beroepen op de toepasselijkheid en geldigheid van de algemene voorwaarden.