Algemene voorwaarden in internationale overeenkomsten

Algemene voorwaarden in Nederland
juni 25, 2020
Bekijk alles

Algemene voorwaarden in internationale overeenkomsten

Wonen en werken in een grensgebied brengt haast onvermijdelijk met zich mee dat er overeenkomsten worden gesloten die een grensoverschrijdend element bevatten. Vaak zal in de algemene voorwaarden gekozen zijn voor het toepasselijke recht en de bevoegde rechter in geval er een geschil zou ontstaan. Toch is er veel te doen om de toepasselijkheid van algemene voorwaarden en komt het regelmatig voor dat partijen beide verwijzen naar hun eigen algemene voorwaarden waarin een ander toepasselijk recht is opgenomen.

Business to business (B2B)
Indien een B2B overeenkomst ziet op de verkoop van roerende zaken wordt de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden beoordeeld aan de hand van het Weens Koopverdrag (CISG), zelfs als deze in de algemene voorwaarden wordt uitgesloten.

Volgens het CISG zijn de algemene voorwaarden onderdeel geworden van de overeenkomst, indien ze uitdrukkelijk of impliciet zijn geaccepteerd bij de totstandkoming van de overeenkomst én de wederpartij bovendien een redelijke mogelijkheid heeft gehad om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Of partijen de algemene voorwaarden zijn overeengekomen, wordt bepaald aan de hand van uitleg. Voor overeenstemming wordt als minimum voorwaarde gesteld dat een referentie naar de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden helder moet zijn voor een redelijk denkend persoon die vergelijkbaar is met de wederpartij in kwestie. Bovendien moet de verwijzing naar de algemene voorwaarden als ook de algemene voorwaarden zelf in een taal zijn opgesteld die de wederpartij geacht mag worden te (kunnen) begrijpen.

Een wederpartij heeft onder andere een redelijke kans gekregen om de algemene voorwaarden te bekijken, indien de algemene voorwaarden zijn gehecht aan een contractdocument, als ze tijdens de onderhandelingen aan de wederpartij ter beschikking zijn gesteld of indien partijen reeds eerder zaken met elkaar hebben gedaan onder dezelfde algemene voorwaarden en deze destijds correct ter hand zijn gesteld. Voor elektronische communicatie geldt dat algemene voorwaarden correct zijn overhandigd indien ze eenvoudig toegankelijk zijn op elektronische wijze, dus bijvoorbeeld als bijlage aan een e-mail zijn toegevoegd of als er een hyperlink in de e-mail is opgenomen die direct leidt naar de correcte algemene voorwaarden. Belangrijk is dat de wederpartij niet moet ‘zoeken’ naar de algemene voorwaarden en dat de algemene voorwaarden kunnen worden opgeslagen. Als aan bovenstaande voorwaarden is voldaan, zijn de algemene voorwaarden van toepassing op de overeenkomst.

Battle of forms (B2B)
Indien beide contactspartijen eigen algemene voorwaarden hanteren die volgens de daarop toepasselijke regels in beginsel van toepassing zijn, ontstaat de vraag wiens algemene voorwaarden prevaleren, de zogenoemde ‘battle of forms’. Naar Nederlands recht geldt dan de ‘first-shot’ benadering, waardoor de algemene voorwaarden die als eerste zijn genoemd van toepassing zijn op de overeenkomst. In de internationale handel is dit anders. Diverse landen hanteren een ander uitganspunt, waardoor er een aantal benaderingen door elkaar lijken te lopen. Behalve de ‘first-shot’ benadering, is er ook een ‘last-shot’ benadering, waarbij geldt dat de algemene voorwaarden die als laatste zijn genoemd van toepassing zijn.

Ook het CISG kent voor een dergelijke battle of forms een eigen benadering. Het CISG hanteert een ‘knock-out’ benadering. Indien beide sets algemene voorwaarden van toepassing zijn, blijven bepalingen uit de algemene voorwaarden die gelijk zijn, bestaan en worden tegenstrijdige bepalingen geschrapt. Met betrekking tot een eventuele rechtskeuzeclausule is deze benadering niet goed toepasbaar. Rechtskeuzeclausules zullen meestal tegenstrijdig zijn (ieder wijst het liefst "zijn eigen" recht als toepasselijke recht en zijn "eigen rechter" als bevoegd) en zullen daarom volgens de ‘knock-out’ benadering dus geschrapt worden. Het CISG biedt verder geen oplossing voor het dan toe te passen recht. Voor zowel overeenkomsten die zien op roerende goederen als ook voor andere overeenkomsten, geven The Hague Principles on Choice of Law in International Commercial Contracts twee regels om te bepalen welk recht van toepassing is, indien beide sets algemene voorwaarden verwijzen naar het recht van een ander land. Deze regels zijn niet bindend, maar worden in dergelijke situaties vaak gebruikt.

1. Gekeken wordt welke algemene voorwaarden overeind blijven naar het recht van beide landen. Stel bijvoorbeeld dat beide landen de ‘first-shot’ benadering volgen. Dan zal het recht in de algemene voorwaarden die als eerste genoemd zijn, bepalen of het beding in de algemene voorwaarden van toepassing is.

2. Indien volgens beide rechtsstelsels andere algemene voorwaarden overeind blijven, is er geen rechtskeuze gemaakt en moet er (voor Europa) gekeken worden naar de Rome I Verordening om het toepasselijke recht te bepalen.

Business to consumer (B2C)
Voor commerciële contracten aangegaan met consumenten, geldt dat de Europese Unie veel waarde hecht aan de bescherming van consumenten. Hiervoor zijn ook diverse regels opgesteld. Op Europees niveau wordt een soort minimum bescherming neergelegd, waarop de nationale wetgevers hun wetgeving eventueel moeten aanpassen.

In consumentenovereenkomsten wordt het toepasselijke recht bepaald door de Rome I Verordening. Deze verordening staat een rechtskeuze in de algemene voorwaarden toe, maar verbindt hieraan de voorwaarde dat dit niet ten nadele mag komen van de bescherming die aan de consument geboden wordt. Dit wil zoveel zeggen als dat de dwingendrechtelijke regels van het land waarin de consument woont, die dienen ter bescherming van deze consument, niet buiten werking gesteld kunnen en mogen worden. Hert blijft dus mogelijk voor een consument om zich te beroepen op dwingendrechtelijke beschermingsregels van zijn eigen rechtsstelsel.

Conclusie
Algemene voorwaarden zijn een belangrijk punt van aandacht in internationale contracten. Zij zijn niet zonder meer van toepassing, terwijl contractspartijen dit vaak wel beogen. Het is raadzaam om in de algemene voorwaarden een rechtskeuzeclausule op te nemen. Bij het sluiten van een overeenkomst is het niet slechts van belang dat de terhandstelling juist geschiedt, maar ook dat eventuele andere algemene voorwaarden worden afgewezen. Een eventuele ‘batte of forms’ leidt tot zeer gecompliceerde situaties die men te allen tijde zou moeten voorkomen.